سليم بن قيس الهلالي الكوفي ( مترجم : اسماعيل انصارى زنجانى )
136
كتاب سليم بن قيس الهلالي ( اسرار آل محمد ع ) ( فارسي )
كسانى كه در هر قرنى نسخههاى كتاب را داشتهاند دانستن اين نكته كه در طول چهارده قرن گذشته نسخه بردارى و حفظ نسخههاى كتاب سليم به صورت متّصل ادامه داشته ارزش نسخههاى امروزى را بيشتر روشن مىكند ، كه تفصيل آن چنين است : قرن اوّل : نسخهء اصلى از دست سليم به ابان منتقل شده است . قرن دوّم : نسخهء كتاب در حضور ائمه عليهم السّلام به دست سه نفر تكثير شده است : عمر بن اذينه ، معمر بن راشد و ابراهيم بن عمر يمانى . قرن سوّم : نسخههاى كتاب در حضور ائمه عليهم السّلام بدست اين عده از علما تكثير شده است : حمّاد بن عيسى ، عثمان بن عيسى ، عبد الرزّاق بن همام ، ابن ابى عمير ، يعقوب بن يزيد ، احمد بن محمد بن عيسى ، ابراهيم بن هاشم ، محمد بن حسين بن ابى الخطاب ، عبد الله بن جعفر حميرى ، سعد بن عبد الله اشعرى . قرن چهارم : كه مقارن با غيبت صغرى است ، كتاب بدست اين عده از علماى بزرگ انتشار يافته است : على بن ابراهيم ، شيخ كلينى ، شيخ على بن بابويه پدر شيخ صدوق ، محمد بن همام بن سهيل ، ابن عقدة ، ماجيلويه ، ابن وليد ( استاد شيخ صدوق ) ، محمد بن يحيى عطّار ، مسعودى ، شيخ صدوق ، هارون تلعكبرى ، ابن نديم ، محمد بن صبيح بن رجا ، كه نسخهء محمد بن صبيح تا امروز بارها نسخهبردارى شده و بيش از ده نسخهء آن هم اكنون موجود است . قرن پنجم : در اين قرن كتاب سليم از نظر علمى به نهايت درجهء اشتهار رسيده و اين عده از علما آن را روايت كردهاند : شيخ نعمانى ، ابن غضائرى ، ابن ابى جيد ، شيخ نجاشى ، شيخ طوسى و شيخ مفيد كه تصريح به اشتهار آن نموده است . قرن ششم : در اين قرن نسخههاى كتاب بطورى انتشار يافته كه ابن ابى الحديد هم به شهرت آن اعتراف كرده است . علمايى كه در اين سده نسخههاى كتاب سليم را نقل كردهاند عبارتند از : شيخ ابو على فرزند شيخ طوسى ، ابن شهريار خازن ، شهرآشوب جد صاحب مناقب ، ابو الحسن عريضى ، محمد بن هارون بن كمال ، ابو عبد الله مقدادى ، حسن بن هبة الله سوراوى ، هبة الله بن نما ، ابن شهرآشوب صاحب